Dış Kaynaklı Proje Süreçleri Yönetim Sistemi
Sönmez A. (Yürütücü), Terzi E., Gedik K., Osmanoğlu M., Taştan Y., Kenanoğlu O.
Deniz ortamındaki mikroplastiklerin yüzeylerine yapışan ağır metaller, deniz yaşamı için potansiyel tehdit oluşturmaktadır. Bazı çalışmalar mikroplastiklerin kalıcı organik kirleticiler ve ağır metaller gibi zararlı kirleticilerin vektörü olduğunu ve kirleticileri besin zinciri yoluyla ekosisteme taşıdıklarını bildirse de adsorpsiyon mekanizmaları ve bileşik riskleri hakkında çok az şey bilinmektedir.
Bu bağlamda bu projede Marmara Denizi?nden seçilecek ve kirlilik baskısı altında olan on istasyondan mevsimsel olarak alınacak olan deniz suyu, askıda katı madde, plankton ve mikroplastik örneklerinde ve plastisferde As, Cd, Co, Cr, Cu, Fe, Mn, Ni, Pb ve Zn ağır metalleri tespit edilerek oluşturulacak doğal matrisler vasıtasıyla ağır metallerin dışsal ve içsel kaynakları araştırılacaktır. Ayrıca deniz suyu ve plastisferdeki bakteri yükü tespit edilerek bakterilerin ağır metal dirençleri ortaya koyulacak ve alıcı ortamın ve vektör plastiklerin ağır metal yükleri ile ilişkisi olup olmadığı araştırılacaktır. Elde edilen sonuçlar vasıtasıyla hem alıcı ortamın hem de taşıyıcı vektörlerin ağır metal yükleri arasında bir ilişki olup olmadığı ve varsa bu ilişkinin boyutu ve mekanizması ortaya koyulmaya çalışılacaktır. Ayrıca çalışma kapsamında elde edilecek mikroplastik ve ağır metal verilerinden yola çıkılarak yapılacak olan birleşik risk değerlendirmesi bu iki kirleticinin kollektif risklerine karşı önemli bir veri tabanı oluşturacak ve belki de bundan sonraki çalışmalar için referans bir sistem ortaya çıkmış olacaktır.
Bu sayede mikroplastik-ağır metal kirleticilerinin ilişkilerine dair birçok bilinmeyen plastisfer bağlamında ortaya çıkarılmaya çalışılacak ve bu mekanizma diğer ortam öğeleri (su, askıda katı madde, plankton) tarafından elde edilecek verilerle desteklenecektir. Nihayetinde bu proje kapsamında elde edilecek veriler literatürde önemli bir boşluğu doldururken bu kirleticilerin denizsel ortamdaki birlikteliklerine ve birleşik risk boyutu oluşturabilme kapasitelerine ilişkin önemli bilgiler sunacaktır. Ayrıca çok yakın zamanda müsilaj gibi büyük bir problem yaşayan Marmara Denizi?nin güncel durumunu ortaya koyacak ve karar mekanizmalarına önemli bilgiler aktaracaktır. Bu sayede pür mikroplastik veya pür ağır metal çalışmalarının aksine bu iki kirleticinin ortak mekanizmalarına ilişkin ülkemiz sularında yapılan ilk çalışma olacaktır.