Dış Kaynaklı Proje Süreçleri Yönetim Sistemi
Çenesiz A. (Yürütücü), Yavaş İ. , Uçar A. , Güz B.
Türkiye, etlik piliç üretiminde önemli ülkeler arasında yer almasına rağmen ebeveyn ve büyük ebeveyn yönünden dışa bağımlı durumda olması nedeniyle hastalık ve pandemi durumunda tedarik zincirindeki kırılmalara ve fiyat dalgalanmaları risklerine açık haldedir. Piliç üretiminde dışa bağımlılığın azaltılması amacıyla yapılan seleksiyon ve melezleme uygulamaları sonucu ebeveyn üretimi sağlanmış ve 2020 yılında elde edilen yerli etlik piliç hibriti “Anadolu-T” ismiyle tescil edilmiştir. Ancak, Anadolu-T hibritleri ile ilgili bilimsel yayın oldukça sınırlıdır. Mevcut çalışmalarda ise Anadolu-T piliçleri, besin madde ve enerji düzeyleri yönünden Ross-308 ihtiyaçları gözetilerek hazırlanan rasyonla beslenmiştir. Ancak Anadolu-T hibritlerinin büyüme performansının Ross 308’den geride olduğu görülmüştür. Ayrıca bazı saha çalışmalarında abdominal yağ oranının Ross-308’e göre Anadolu-T hibritlerinde yüksek olduğu gözlenmiştir. Dolayısıyla, Anadolu-T hibritlerinin bu farklı büyüme ve yağlanma dinamikleri göz önünde bulundurularak beslenmesi gerekmektedir. Ancak literatürde, Anadolu-T hibritlerinin besin madde ve enerji ihtiyacının tespitine yönelik bir araştırma bulunmamaktadır. Yapılması planlanan projenin bu husustaki bilgi eksikliğini belli ölçüde gidereceği ve verimli bir yerli etlik piliç üretimi için katkı sunacağı düşünülmektedir. Projede, farklı rasyon enerji yoğunluğunun Anadolu-T etlik piliçlerde büyüme performansı ve karkas verimine etkisinin araştırılması amaçlanmaktadır. Ross 308 hibritlerinin beslenmesinde dahi önerilenden düşük rasyon enerji yoğunluğu pratikte kullanılabiliyorken, Ross 308’e göre canlı ağırlığı düşük, yavaş gelişen ve abdominal yağ oranı yüksek Anadolu-T etlik piliçlerinin, Ross-308 için tavsiye edilenden daha düşük seviyede metabolize olabilir enerji (ME) ihtiyacının olabileceği düşünülmektedir. Bu doğrultuda, “Anadolu-T etlik piliç rasyonlarında enerji yoğunluğu ne olmalıdır ?” sorusuna yanıt aramak amacıyla bu proje tasarlanmıştır.
Projede hayvan materyali olarak bir günlük yaşta 600 erkek ve 600 dişi olmak üzere toplam 1200 Anadolu-T etlik civciv kullanılacaktır. Araştırma, tesadüf blokları deneme tertibinde, 4 enerji seviyesi (Ross 308 önerisinde; normal, -35, -70 ve -105 kcal/kg ME) × 2 cinsiyet (erkek ve dişi) faktöriyel deneme düzeninde, toplam 8 grupla (her grupta 10 tekerrür, her tekerrürde 15 hayvan) yürütülecektir. Başlatma (0-10 gün), büyütme (11-24 gün) ve bitirme (25-42 gün) dönemlerinin her birinde, bu farklı enerji seviyelerinin, piliçlerde yem tüketimi, canlı ağırlık artışı, yem değerlendirme ve mortaliteye olan etkisinin ölçülmesi hedeflenmektedir. Denemenin sonunda (42. gün) her tekerrürden ortalama ağırlığa yakın 1 adet piliç seçilerek, karkas randımanı, göğüs ve kalçalı but verimlerine ilave olarak abdominal yağ oranının farklı rasyon enerji seviyelerinden hangi yönde ve ne düzeyde etkilendiği tespit edilecektir. Bahsedilen ölçümler, erkek ve dişi piliçler bazında değerlendirilerek, enerji yoğunluğunun, cinsiyet özelinde etkileri de tespit edilecektir.
Bu projenin, Anadolu-T etlik piliçlerin enerji ihtiyacının tespiti hususunda Tavukçuluk Araştırma Enstitüsü’ne bilgi sağlaması beklenmektedir. İleride yapılacak amino asit yoğunluğu çalışmaları için de enerji/amino asit oranının ne olması gerektiği konusunda ön bilgi sunacağı düşünülmektedir. Ayrıca, Anadolu-T’nin optimum düzeyde beslenmesine yönelik artan bilgi birikiminin, yerli hibritin ticari üretimine yönelik olumlu etki yapacağı düşünülmektedir.