Dış Kaynaklı Proje Süreçleri Yönetim Sistemi
Kıran F. (Danışman (Yürütücü Gerçek Kişi Olan Projede)), Omer oglou aktaş E.
Alzheimer hastalığı, ilerleyici bilişsel bozulma, kronik nöroinflamasyon ve oksidatif stres ile karakterize, giderek artan prevalansa sahip nörodejeneratif bir hastalıktır. Mevcut farmakolojik tedaviler hastalığın ilerlemesini durdurmada sınırlı kalmakta ve uzun süreli bakım ile yüksek maliyet gerektirmektedir. Bu bağlamda, postbiyotik bileşenler, canlı bakteri kullanımına kıyasla yüksek biyogüvenlik ve standardizasyon avantajı sunmakta ve Alzheimer gibi kompleks nörodejeneratif hastalıklarda alternatif terapötik yaklaşımların geliştirilmesine olanak sağlamaktadır. Özellikle bakteriyel kökenli ekzopolisakkaritler (EPS), immün yanıtların düzenlenmesi, oksidatif stresin azaltılması ve hücre içi sinyal yolaklarının modülasyonu açısından umut verici moleküller olarak öne çıkmaktadır. Laboratuvarımızda yürütülen in vitro çalışmalar, insan mikrobiyotasından izole edilen Lactiplantibacillus plantarum (L. plantarum) EIR/IF-2 suşuna ait EPS'nin hipokampal nöronal (HT22) ve mikroglial (BV2) hücre hatlarında oksidatif stres ve inflamasyonu azaltarak hücre canlılığını artırdığını, apoptotik yolakları düzenlediğini ortaya koymuştur. Bu bulgular, EPS'nin Alzheimer hastalığında in vivo nöroprotektif etkilerinin sistematik olarak değerlendirilmesini gerekli kılmıştır. Proje kapsamında, sıçanlar dört hafta boyunca haftada bir kez EPS ile beslenerek önleyici tedavi alacaktır. Ardından streptozotosin ile Alzheimer modeli oluşturulacak ve EPS'nin öğrenme ve hafıza üzerindeki etkisi Morris su labirenti ve Y-maze gibi davranış testleri gibi testler ile değerlendirilecektir. Model sonrası beyin dokularında histolojik boyamalar ile nöronal bütünlük, hücresel hasar ve patolojik değişiklikler incelenecek; ile nörodejeneratif süreçler, sinaptik bütünlük, nöroinflamasyon ve hücresel stres yanıtı ile ilişkili genlerin ekspresyon düzeylerindeki değişiklikler analiz edilerek EPS'nin çoklu patofizyolojik mekanizmalar üzerindeki etkisi ortaya konacaktır. Bu yaklaşım, in vitro bulgular ile in vivo gözlemler arasında doğrudan bir bağlantı kurarak EPS'nin mekanistik etkinliğini göstermeyi amaçlamaktadır. Proje, L. plantarum EIR/IF-2 suşuna ait EPS'nin Alzheimer modelinde in vivo nöroprotektif etkilerini sistematik biçimde inceleyen öncü bir araştırma niteliği taşımaktadır. Elde edilecek bulgular, EPS'nin güvenli, biyouyumlu ve çok hedefli doğal bir biyolojik ajan olarak protektif potansiyelini vurgulayacak; Alzheimer ve benzeri nörodejeneratif hastalıklar için önleyici ve alternatif stratejilerin geliştirilmesine önemli katkılar sağlayacaktır.