Dış Kaynaklı Proje Süreçleri Yönetim Sistemi
Elmas G. (Yürütücü), Okumuş A. , Binici A. , Kılıç Z., Açık L., Yalçın azarkan S.
Proje Özeti
Fosfazenler, ardışık olarak P-N atomlarının konjuge bağlarla birbirine bağlandığı lineer, halkalı ve polimerik yapıda olabilen anorganik bileşiklerdir. Hekzaklorosiklotrifosfazen (HCCP), fosfazen kimyasında yeni fosfazen türevlerinin hazırlanmasında en çok kullanılan başlangıç bileşiğidir. HCCP halkasındaki Cl atomları, birden altıya kadar aynı veya farklı gruplar ile fonksiyonlandırılabilir. Halkaya bağlanan gruplarla, farklı fiziksel ve kimyasal özellikte yeni fosfazenler elde edilebilir. Bu fosfazenler teknoloji, malzeme, farmakoloji, tıp ve biyokimya gibi alanlarda kullanılabilir. Proje önerisinde, HCCP’nin bu avantajlı özelliği gözönüne alınarak orijinal organik-inorganik hibrit-multiheterosiklik fosfazenlerin sentezi amaçlanmaktadır. Fosfazenler, biyo-uyumlu olmaları nedeniyle potansiyel yeni ilaç araştırmalarının ilk basamağı olan biyoaktivite çalışmalarında önemlidir. Ayrıca, fosfazenlerin kiral türevlerinin sentezlenmesiyle kiral ilaç tasarımının yapılabilmesi mümkün olabilir.
Moleküler hibritleşme stratejisi (MHS) gereğince gerçekleştirilecek olan sentez çalışmalarında, kararlı bir halkaya sahip olan HCCP ve biyolojik etkinliği tespit edilmiş 3-(4-florobenzilamino)-1-propanol (1) ile farmakolojik yönden aktif amin/alkoksi yan gruplarının bir araya getirilmesi planlanmaktadır. 4-Florobenzil-siklotrifosfazenlerin ve bu yan grupların aktiviteleri birleştirilerek daha yüksek antimikrobiyal, karbonik anhidraz, asetilkolinesteraz ve aldoz redüktaz inhibisyonu, DNA kesme, antikanser ve anti-HIV aktivitelerinin ortaya çıkacağı düşünülmektedir. Fosfazen iskeletinin canlı bünyesinde bozunmasından amonyak ve fosfat gibi toksik etki göstermeyen ürünlerin oluştuğu belirlenmiştir. Bu nedenle oluşacak ürünlerin düşük toksisiteye sahip olması beklendiğinden biyoaktivite uygulamalarında avantajlar sağlayabilir.
Sonuç olarak bu proje kapsamında, multifonksiyonel karaktere sahip yeni bileşiklerin oluşmasını sağlamak için özellikle farmakolojik yönden aktif değişik heterohalkalı bileşikler yan gruplar olarak seçilmiştir. Böylece önerilen projenin birçok bakımdan özgün, yapılabilirliği yüksek, kapsamlı ve multidisipliner bir proje olması; inorganik kimya, sentez kimyası, spektroskopi, kristallografi, stereojenizm, ilaç tasarımı ve biyoinorganik kimya alanındaki çalışmalara önemli katkılar sunması amaçlanmıştır.